Onderwerpen

Relatieproblemen

Een kopie van haar vader

Op het moment dat ze zich laat ontmaagden, vallen de twee werelden samen. Opeens heeft Khadija twee mannen tegen wie ze moet vechten. De vriend wordt een kopie van haar vader. Hij laat, net als haar vader, zijn gezag op gewelddadige wijze gelden. De relatie uitmaken is ondenkbaar, stel je voor dat hij gaat praten en haar vader vertelt dat hij haar heeft gehad. Haar vader trotseren door van huis weg te lopen is ook onmogelijk. Haar vader zou haar niet laten aan en haar blijven achtervolgen.
Uit: Als niemand luistert, verhalen van allochtone meisjes op een zwarte school. Hans Krikke, 2003

Achtergrond

Conflicten komen in de beste relaties voor. En mishandeling (huiselijk geweld) komt in alle culturen voor, niet alleen in eerculturen.
Wel is het zo dat de druk om de familie-eer in stand te houden vrouwen in een relatie in een zwakke positie brengt. Wanneer ze zich te vrij gedragen, kan dat een aantasting van de eer van hun man zijn. Wat 'te vrij' is, kan per familie verschillen. Soms mogen vrouwen niet werken, of moeten ze van minuut tot minuut kunnen vertellen waar ze geweest zijn. Soms mogen vrouwen wanneer ze getrouwd zijn zelfs helemaal niet meer zonder mannelijk familielid naar buiten. In ieder geval wordt verwacht dat vrouwen gehoorzaam zijn aan hun man.
In een eercultuur is het de taak van de man om de familie-eer te bewaken: hij moet optreden wanneer zijn vrouw zich te vrij gedraagt. Wanneer een man zijn vrouw mishandelt, wordt dat in de familie vaak goedgepraat: hij zal het wel gedaan hebben om de eer te beschermen. Zelfs de familie van de vrouw zal niet snel ingrijpen; met het huwelijk is de verantwoordelijkheid voor haar eer immers overgegaan van haar familie naar haar man. De 'schuld' wordt vaak bij de vrouw gelegd: als zij zich maar eervol genoeg gedraagt hoeft haar man haar niet te slaan.

Voor vrouwen is het vaak heel moeilijk om over problemen in de relatie te praten; want juist met het naar buiten brengen kan de eer geschonden worden, waarmee het risico op eergerelateerd geweld kan toenemen.

Weglopen, of het aanvragen van een scheiding wordt vaak gezien als een zeer ernstige eerschending. De meeste gevallen van eerwraak (eermoord) vinden plaats nadat een vrouw haar man heeft verlaten.

Binnen eerculturen zelf komt er wel steeds meer verzet tegen het gebruik van geweld als middel om de eer te beschermen of te zuiveren. Binnen veel families wordt de familie-eer nog steeds erg belangrijk gevonden, maar wordt geprobeerd op een vreedzame manier tot oplossingen te komen wanneer er problemen zijn.

Rechten en regels

In Nederland heb je binnen een relatie allebei evenveel rechten. De ene partner is niet de baas over de ander. Ook wanneer je getrouwd bent, heb je allebei evenveel rechten. Om te beslissen waar je wilt wonen bijvoorbeeld, en om te beslissen waar je je gezamenlijke geld aan uitgeeft.
Binnen een relatie houd je ook je eigen rechten. Je mag zelf beslissen of je gaat werken, of je een opleiding gaat doen, of je met een vriendin naar de film wilt of wilt gaan shoppen. Daar hoeft je man geen toestemming voor te geven, en hij mag het je niet verbieden.
Wanneer je kinderen hebt zijn jullie samen verantwoordelijk voor de opvoeding, en voor het regelen van opvang wanneer je allebei wilt werken.
Partners zijn volgens de wet verplicht voor elkaar en voor de kinderen te zorgen. Dat betekent dat degene die inkomen heeft moet zorgen dat er voldoende geld is voor de boodschappen en de dagelijkse verzorging.
Alle vormen van mishandeling zijn strafbaar; een man mag zijn vrouw nooit slaan (en een vrouw haar man ook niet). Ook kindermishandeling is strafbaar.
Je mag je partner ook niet opsluiten, dat heet wederrechtelijke vrijheidsberoving en dat is ook strafbaar.
Je man mag je niet dwingen seks met hem te hebben: ook binnen het huwelijk is aanranding en verkrachting strafbaar.

Wat kun je doen bij problemen?

Praten met je partner
Misschien kun je proberen met je partner te praten over jullie problemen. Dat gaat meestal het beste wanneer je niet begint met het uiten van beschuldigingen, maar door dicht bij jezelf te blijven, en te zeggen wat jij niet prettig vindt; of wat jij graag anders zou willen. Je kunt zelf het beste beoordelen of het veilig is om met je partner te praten. Denk ook na over het moment dat je een gesprek begint: je kunt het beter niet doen wanneer hij kwaad is, of wanneer hij haast heeft.
Wanneer je er samen met je partner niet uitkomt kun je misschien voorstellen on begeleiding te zoeken. Dat kan een bekende (bijvoorbeeld een familielid) zijn, maar ook een hulpverlener. Een voordeel van een hulpverlener kan zijn dat jullie probleem niet bekend hoeft te worden binnen de familie: hulpverleners hebben een geheimhoudingsplicht.

Praten met familie of vrienden
Als je problemen hebt binnen je relatie is het belangrijk dat je er met iemand over praat. Iemand bij wie je je verhaal kwijt kunt, en die samen met jou kan nadenken over de stappen die je zou kunnen zetten.
Misschien dat je met je ouders kunt praten over je problemen. Wanneer je er met je ouders niet over kun praten, of dit niet durft, kun je misschien met andere familieleden praten. Met een zus, misschien met een broer; misschien is er een tante waarmee je goed kunt praten, of een goede vriendin. Let er hierbij wel op dat je degenen met wie je gaat praten echt kunt vertrouwen. Als iemand de dingen die jij vertelt en vraagt gaat doorvertellen kunnen er roddels ontstaan, en kun je daardoor in de problemen komen, in plaats van dat je ermee geholpen bent.

Praten met een vertrouwenspersoon
Bij verschillende organisaties heb je vertrouwenspersonen waar je terecht kunt.
Let er hierbij steeds op dat je degenen waarmee je praat kunt vertrouwen: blijft alles wat je zegt vertrouwelijk? Zal hij of zij niets doorvertellen aan je familie of je gemeenschap wanneer jij dat niet wilt? Je kunt altijd van te voren navragen of een vertrouwenspersoon alles wat je zegt geheim zal houden. De meeste vertrouwenspersonen bij officiele instanties hebben een wettelijke geheimhoudingsplicht.
Bij de volgende organisaties kun je vertrouwenspersonen vinden:
- op school: de meeste scholen kennen vertrouwenspersonen en leerlingbegeleiders
- huisarts
- maatschappelijk werk: zoek via internet of telefoondienst naar een maatschappelijk werker bij jou in de buurt

Informatie en advies
Voor een luisterend oor, informatie en advies kun je terecht bij een groot aantal telefoonnummers, websites en organisaties. Zie hiervoor de pagina links en telefoonnummers.
Voor informatie en advies over huiselijk geweld kun je terecht bij de steunpunten huiselijk geweld, zie www.shginfo.nl/steunpunten. Je kunt hier ook telefonisch advies krijgen: 0900 1262626. Bij de meeste steunpunten is ook kennis aanwezig over hoe wat je wel en juist niet moet doen wanneer eer een belangrijke rol speelt.

Overweeg je om weg te gaan bij je partner. Zie voor alles wat daarbij komt kijken bij het onderwerp weggaan bij je partner.

Lees ook