Onderwerpen

Huwelijksdwang

Huwelijksdwang: achtergrond

Gearrangeerde en gedwongen huwelijken

Gearrangeerde huwelijke komen overal op de wereld voor. Families maken afspraken over wie er met elkaar zullen gaan trouwen. Dit gebeurde van oudsher ook in Nederland. Tegenwoordig vinden gearrangeerde huwelijken vooral plaats binnen culturen waar het familiebelang voorop staat. Soms zijn er financiële redenen voor zo'n huwelijk , soms speelt het kunnen krijgen van een verblijfsvergunning een rol, maar dat hoeft niet. Wel is het meestal zo dat het huwelijk van belang is om de relatie van de familie met andere families goed te houden. Dat hangt ook weer samen met de familie-eer. 
Het komt voor dat het huwelijk door de families geregeld wordt in overleg met beide (volwassen) partners, en dat zij allebei instemmen met het huwelijk. Dan is het huwelijk wel gearrangeerd, maar niet gedwongen.
Het komt echter ook voor dat de afspraken zonder overleg met de huwelijkspartners gemaakt worden. Soms worden meisjes en jongens al op zeer jonge leeftijd aan een andere familie beloofd. Wanneer de huwelijkspartners vervolgens onder druk gezet worden om het huwelijk aan te gaan, is er sprake van een gedwongen huwelijk. En die druk is er vrijwel altijd. Het niet nakomen van afspraken over een huwelijk geldt als een ernstige eer-schending, die reden kan zijn voor eermoord.
Niet alle gearrangeerde huwelijken worden lang van te voren geregeld en besproken met de partners. Het komt regelmatig voor dat meisjes (en soms ook jongens) tijdens een vakantie in het land van herkomst onverwacht worden uitgehuwelijkt. 
Het is niet altijd gemakkelijk om te zeggen wanneer een huwelijk gedwongen is. Wanneer je met een huwelijk instemt om je ouders een plezier te doen kun je waarschijnlijk niet van dwang spreken. Maar wanneer je ja zegt omdat je anders verstoten zult worden door je familie? Of omdat je bang bent dat je anders te maken zult krijgen met eerwraak? In dat geval spreken we wel van gedwongen huwelijken; je kiest immers niet in volle vrijheid voor het huwelijk.

Het huwelijk als eerherstel

Een huwelijk kan ook een manier zijn omdreigende eerschending te voorkomen. Als een meisje trouwt, zijn haar ouders niet langer verantwoordelijk voor haar de bescherming van haar eer; deze verantwoordelijkheid ligt dan in de eerste plaats bij haar echtgenoot. Ouders kunnen om deze reden een dochter die zich 'te vrij' gedraagt dwingen tot een huwelijk. En aan de andere kant kan het voor meisjes ook een manier zijn om onder de controle van hun ouders / familie vandaan te komen. Wat niet wil zeggen dat het daarmee beter wordt.

Wanneer er een eerschending heeft plaatsgevonden, kan een huwelijk een manier zijn om de eer te herstellen.
Als een meisje seks heeft gehad met een man (of de geruchten gaan dat ze te vrij is geweest met en man), kan de schande soms worden beperkt door met hem te trouwen. Hij moet dan wel worden geaccepteerd door de familie.
Soms worden meisjes die zijn verkracht gedwongen om te trouwen met hun verkrachter, om daarmee de familie-eer te zuiveren. Ook een meisje dat wordt 'geschaakt' (ontvoerd met het doel om haar te trouwen), wordt vaak gedwongen met de dader te trouwen.
Dit wordt ook wel gebruikt door stellen die willen trouwen, maar bang zijn dat hun families en huwelijk tussen hen beiden niet zullen goedkeuren. Zij arrangeren een schaking: de man ontvoert de vrouw; en vanwege de eerschending die dit oplevert 'moeten' de partners vervolgens trouwen. Dit is niet zonder risico: de familie kan besluiten dat de eer op een andere manier dan met een huwelijk tussen de partners hersteld moet worden.

Huwelijksdwang: rechten en regels

De Nederlandse wet zegt dat een huwelijk alleen kan plaatsvinden tussen partners die allebei 18 jaar of ouder zijn. Er is en uitzondering wanneer een vrouw zwanger is, en beide partners minimaal 16 jaar zijn. Dan is een huwelijk ook mogelijk.
In Nederland heeft alleen een burgerlijk huwelijk (een huwelijk dat is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand) rechtskracht. Een kerkelijk of islamitisch huwelijk geldt niet als officieel huwelijk.
De wet gaat er ook van uit dat beide partners zelf en in vrijheid voor het huwelijk kiezen. Wanneer een van de partners door bedreiging is gedwongen tot het huwelijk, kan dat reden zijn om het huwelijk ongedaan te maken ('te vernietigen'). Hiervoor is een procedure, die gestart moet worden binnen zes maanden nadat de dreiging is opgehouden te bestaan. Wanneer het huwelijk wordt vernietigd, heeft het officieel nooit bestaan. Dat is anders dan bij een echtscheiding. Het kan verschil uitmaken voor bijvoorbeeld de eigendom van goederen, of voor alimentatie.
Volgens de Nederlandse strafwet is het strafbaar om iemand met geweld, bedreiging met geweld of een andere 'feitelijkheid' te dwingen om tegen zijn zin iets te doen of niet te doen (artikel 284 wetboek van strafrecht). Het is dus ook strafbaar om iemand tot een huwelijk te dwingen. Je kunt hier aangifte van doen bij de politie.
Wanneer je trouwt met iemand die niet in Nederland woont, en samen in Nederland wilt gaan wonen, is er sprake van gezinsvorming of gezinshereniging. De Nederlandse overheid stelt hiervoor heel veel eisen. Onder andere op het gebied van leeftijd en inkomen. De eisen zijn een paar jaar geleden aangescherpt, mede omdat de regering gearrangeerde huwelijken met mensen uit herkomstlanden wilde tegengaan.

Lees ook