Onderwerpen

Altijd in de gaten gehouden

Het had met haar vader te maken. Die was al sinds ze op de middelbare school zat haar –meedogenloze - bewaker. Nog steeds brengt hij haar elke dag naar school en haalt haar ook weer op. Lestijden, vakanties, vriendinnen, alles wordt gecontroleerd. Als Hatifa naar de bibliotheek moet, gaat hij mee, of stuurt een van haar broertjes mee. Zelfs een gesprek op het schoolplein wordt geregistreerd.
Uit: Als niemand luistert, verhalen van allochtone meisjes op een zwarte school. Hans Krikke, 2003

Achtergrond

In een eercultuur moeten de mannen in de familie voorkomen dat de eer van hun vrouwelijke familieleden wordt geschonden. Dat betekent dat zij de meisjes en de vrouwen in de familie moeten controleren. Die controle zal strenger zijn wanneer zij denken dat er een grotere kans is op een eerschending. Bijvoorbeeld omdat een meisje zelf zich niet aan de opgelegde kuisheidsnormen wil houden, of omdat er door de gemeenschap extra op de familie wordt gelet (roddels, een ander familielid wat niet kuis is geweest).
Het voortdurend in de gaten (laten) houden van een meisje of vrouw kan onderdeel uitmaken van deze controle.
Soms betekent dit dat een meisje of vrouw alleen onder begeleiding van een mannelijk familielid naar buiten of naar school mag. Soms betekent het dat de gangen van een vrouw of meisje worden nagegaan: waar ben je geweest, met wie heb je gepraat, welke websites heb je bezocht.
Het in de gaten houden gebeurt in de eerste plaats door de mannen in de familie. Broers hebben hier vaak een belangrijke rol in. Of ze dat nu willen of niet. Maar ook anderen kunnen je in de gaten houden, en doorvertellen waar jij bent geweest. Of doorvertellen dat je broer je niet goed in de gaten heeft gehouden.

Rechten en regels

Ouders mogen hun kinderen in de gaten houden, en mogen ook broers vragen om op hun zusje te letten.
Maar deze controle mag niet zover gaan dat een meisje wordt belemmerd in haar ontwikkeling. Gebeurt dat toch, dan kan dat een reden zijn om Jeugdzorg in te schakelen.
Wanneer de controle niet plaatsvindt in het kader van het 'ouderlijk toezicht' kan er sprake zijn van belaging of stalking. Hiervan spreken we wanneer iemand stelselmatig inbreuk maakt op je persoonlijke levenssfeer. Belaging is strafbaar (art. 285 a Wetboek van Strafrecht).

Wat kun je doen?

In gesprek

Wanneer je gecontroleerd wordt door je vader of je broers, kun je proberen daarover een gesprek aan te gaan. Je kunt zeggen dat je begrijpt waarom ze het doen (om jouw eer te beschermen), maar ook zeggen dat het voor jou voelt alsof ze je niet vertrouwen. Ook hierbij kun je proberen afspraken te maken; zodat je kunt laten zien dat ze je kunnen vertrouwen. 
Wanneer je er met je ouders niet over kun praten, of dit niet durft, kun je misschien met andere familieleden praten.

Advies

Er zijn ook mensen buiten je familie waarmee je kunt praten. Met een goede vriendin bijvoorbeeld.
Maar er zijn ook organisaties waar je terecht kunt. Let er hierbij steeds op dat je degenen waarmee je praat kunt vertrouwen: blijft alles wat je zegt vertrouwelijk? Zal hij of zij niets doorvertellen aan je familie of je gemeenschap wanneer jij dat niet wilt? Je kunt altijd van te voren navragen of een vertrouwenspersoon alles wat je zegt geheim zal houden. Veel vertrouwenspersonen bij officiele instanties hebben een wettelijke geheimhoudingsplicht.
Vertrouwenspersonen vind je onder meer op school (maatschappelijk werk, vertrouwenspersoon of leerlingbegeleider), op je werk (maatschappelijk werk), of bij het Jongeren Informatie Punt.
Je kunt ook gaan praten met iemand van een zelforganisatie. Voordeel is dat deze mensen jouw cultuur goed kennen. Vrijwilligers van een zelforganisatie hebben geen wettelijke geheimhoudingsplicht. Ook maken ze soms deel uit van de gemeenschap die de eer van jouw familie beoordeelt. Ga op zoek naar iemand waarvan je zeker weet dat je haar of hem kunt vertrouwen.

Melding en aangifte

Wanneer je door de controle in je ontwikkeling wordt belemmerd, kun je een melding doen bij het advies en Meldpunt Kindermishandeling of bij Bureau Jeugdzorg. Wanneer er sprake is van belaging, kun je aangifte doen bij de politie. Bedenk hierbij wel dat het doen van een melding of aangifte vaak betekent dat er buitenstaanders worden betrokken. Dit kan in de ogen van je familie of van de gemeenschap een schending van de eer betekenen. Denk dus goed na over de stappen die je zet, en vraag hier advies over.

Meer informatie

Op de pagina 'links' vind je websites waar je meer informatie kunt vinden, en adressen en telefoonnummers van organisaties waar je terecht kunt voor meer informatie, voor advies, of voor hulp.

Lees ook