Onderwerpen

Achterlating en verstoting

Achterlating en verstoting

Achtergrond

Achterlating in en terugsturen naar het land van herkomst
Nog ieder jaar worden er veel vrouwen en kinderen tegen hun wil en zonder papieren achtergelaten in het land van herkomst. Vaak gebeurt dit in de zomervakantie. Mannen laten hun vrouw achter. Ouders laten hun kinderen achter. Soms worden vrouwen en kinderen vanuit Nederland terug gestuurd. De reden om vrouw of kinderen achter te laten of terug te sturen kunnen verschillend zijn. Soms wil een man van zijn vrouw af, en is het gemakkelijker voor hem om haar in het land van herkomst bij familie achter te laten dan in Nederland van haar te scheiden. Soms is er angst dat vrouw en/of kinderen teveel blootstaan aan Westerse invloeden, en is er angst dat de eer van de familie geschonden kan gaan worden. Als er in de ogen van de familie al een eerschending heeft plaatsgevonden kan achterlating ook een straf zijn, waarmee men de eer hoopt te herstellen.
Meisjes en ongehuwde vrouwen worden meestal bij de eigen familie ondergebracht. Maar gedwongen achterlating wordt ook wel gecombineerd met een gedwongen huwelijk.
Getrouwde vrouwen worden soms bij familie van de man ondergebracht, maar vaak ook vaak naar hun eigen, oorspronkelijke familie terug gestuurd. In beide gevallen loopt de vrouw opnieuw de kans om slachtoffer te worden van eergerelateerd geweld. Omdat ze teruggestuurd is, heeft ze blijkbaar niet voldaan als echtgenote, en daarmee heeft ze de eer van der familie geschonden. Het geweld kan bestaan uit mishandeling, misbruik / uitbuiting, maar de familie kan ook besluiten de vrouw niet op te nemen, en haar weg te sturen naar de andere familie; of terug naar haar man.
Ook jongens worden wel teruggestuurd of achtergelaten, bijvoorbeeld om te voorkomen dat ze 'het verkeerde pad opgaan' (in de criminaliteit belanden). Maar ook jongens worden wel uitgehuwelijkt.

Verstoting of uitstoting
Soms gaat en familie er toe over om een familielid dat de eer geschonden heeft te verstoten. Deze persoon maakt dan geen deel meer uit van de familie; voor de familie bestaat zij of hij niet meer. De familie herstelt daarmee de familie-eer: de schending treft de familie niet meer. Voor degene die wordt verstoten betekent dit dat zij of hij in een klap alle familie kwijt is; en nergens meer kan aankloppen. Als je wordt verstoten verlies je meestal niet alleen je familie; de eigen gemeenschap kiest vaak de kant van de familie, zodat je ook die contacten verliest.

Rechten en regels

Volwassenen hebben het recht om zelf te beslissen waar ze willen wonen. Je familie mag dat niet voor jou bepalen. Je paspoort of identiteitsbewijs is ook van jou, dit hoef je nooit aan iemand af te geven.
Ten aanzien van kinderen mag de ouder die het gezag heeft beslissen waar ze wonen. In Nederland hebben ouders meestal samen het gezag over de kinderen, ook na een echtscheiding. Dat betekent dat allebei de ouders toestemming moeten geven voor de verhuizing naar het land van herkomst. Wanneer een van de ouders geen toestemming geeft en de andere ouder brengt een kind naar een ander land, of laat het daar achter, dan is sprake van kinderontvoering. In dat geval heeft de Nederlandse overheid de plicht er alles aan te doen om te zorgen dat het kind weer terug komt naar Nederland.

Volwassenen en kinderen die de Nederlandse nationaliteit hebben kunnen altijd naar Nederland terugkomen. Dat geldt ook wanneer je een eigen, zelfstandige verblijfsvergunning hebt.  Wanneer je nog geen drie jaar in Nederland woont en een afhankelijke verblijfsvergunning hebt (een vergunning voor verblijf bij je man) kun je recht hebben op een zelfstandige verblijfsvergunning in Nederland, wanneer achterlating in het land van herkomst onevenredig hard is.

Juridisch gesproken is een verstoting in de zin van het  verbreken van alle familiebanden niet mogelijk.
Het Nederlandse recht accepteert een eenzijdige verstoting van een echtgenote niet. En de juridische band met je kinderen kun je als ouder helemaal niet verbreken. Ouders hebben de plicht voor hun kinderen te zorgen. Zo bestaat er bijvoorbeeld een financiële onderhoudsplicht totdat kinderen 21 jaar zijn Ook kunnen kinderen niet onterfd worden: ze hebben recht op en wettelijk erfdeel (kindsdeel).

Wat kun je doen?

Praten met je familie
Wanneer je wordt achtergelaten of teruggestuurd, wordt jouw mening meestal niet gevraagd. En bij verstoting al helemaal niet. Toch zou je kunnen proberen om aan je familie te laten weten wat je er van vindt, wat je erbij voelt, en welke gevolgen het voor jou zal hebben. Daarbij kun je ook aangeven dat de familie heel belangrijk voor je is, en kunnen nagaan of er geen andere, mindere ingrijpende oplossing is. Je kunt met je ouders praten, maar misschien ook met andere familieleden die het voor jou zouden kunnen opnemen.


Praten met een vertrouwenspersoon
Er zijn ook mensen buiten je familie waarmee je kunt praten. Met een goede vriendin bijvoorbeeld.
Maar er zijn ook organisaties waar je terecht kunt.
Let er hierbij steeds op dat je degenen waarmee je praat kunt vertrouwen: blijft alles wat je zegt vertrouwelijk? Zal hij of zij niets doorvertellen aan je familie of je gemeenschap wanneer jij dat niet wilt? Je kunt altijd van te voren navragen of een vertrouwenspersoon alles wat je zegt geheim zal houden. Veel vertrouwenspersonen bij officiele instanties hebben een wettelijke geheimhoudingsplicht.
Je vindt onder meer vertrouwenspersonen op school (vertrouwenspersoon of leerlingbegeleider); bij het maatschappelijk werk, of bij zelforganisatie. Voordeel van een zelforganisatie is dat deze mensen jouw cultuur goed kennen. Vrijwilligers van een zelforganisatie hebben echter geen wettelijke geheimhoudingsplicht. Ook maken ze soms deel uit van de gemeenschap die de eer van jouw familie beoordeelt. Ga op zoek naar iemand waarvan je zeker weet dat je haar of hem kunt vertrouwen.

Advies en informatie
Zie voor de websites en telefoonnummers van organisaties waar je terecht kunt voor meer informatie, voor advies, of voor hulp de pagina links en telefoonnummers.

Bang voor achterlating of uithuwelijking? Maak een noodplan!
Ben je bang dat je ouders je tijdens je vakantie zullen achterlaten of uithuwelijken?
Het ministerie van justitie ontwikkelde een stappenplan, waarin staat aangegeven wat je kunt doen voordat je op vakantie gaat; wat je ter plekke kunt doen en wat je na terugkeer in Nederland kunt doen.
Belangrijk is dat je zorgt dat je angst bekend is bij een professionele hulpverlener, en dat deze ook op de hoogte is van je verhaal en al je gegevens, zodat er iemand aan de bel kan trekken wanneer jij niet (op tijd) terugkomt. Je vindt het noodplan hier.

Opvang
De angst om te worden achtergelaten of teruggestuurd kan een reden zijn om opvang te zoeken. Bedenk daarbij wel dat het zoeken van opvang gezien kan worden als eerschending: de buitenwereld komt dan immers te weten dat er iets aan de hand is. Denk altijd goed na over de stappen die je zet, en bespreek deze met iemand die je kunt vertrouwen. De adressen van opvanghuizen vind je op de pagina links en telefoonnummers.

Lees ook